فصل چهارم :بافت اکولوژیکی شهر (جغرافیا و شهرشناسی )

فصل چهارم :بافت اکولوژیکی شهر

اشتغال زمین شهری برای اولین بار توسط الکساندر فن تونن انجام شده است . اشتغال زمین شهری ابتدا توسط فن تونن روی اراضی روستایی انجام شده است .

 اکولوژی شهری از سال 1920 به بعد توسط آمریکا انجام گرفت و سپس جامعه شناسان فرانسوی به نحوه اشتغال زمین توجه کردند . محققان آمریکایی زیر نظر برگس به مطالعه و ضعیت اکولوژی شهر شیکاگو پرداختند .

روش تحقیق محققان آمریکایی درباره ساختار اکولوژی شهر شباهت به روشهای اکولوژی گیاهی دارد .

در اکولوژی شهری فرآیندهای هجوم- استیلا و تسلط – توالی از مرکز به پیرامون شهری مورد توجه کارشناسان شهری است .

حصول شرایط ارتقاء اجتماعی در جامعه سرمایه داری مبتنی بر پویایی بازرگانی است .

نظریه برگس در مورد اشعه دوایر متحدالمرکز متداخل در بافت اکولوژیکی شهر شیکاگو دارای پنج مرحله متوالی است :

1)بخش مرکزی شهر شیکاگو با عنوان CBD = تمرکز امور بازرگانی

2)منطقه انتقالی یا گذرگاهی = محلات مسکونی + کارگران سیاه

3)سکونتگاه کارگران صنایع است = محل سکنی مهاجران دسته دوم

4)طبقه ثروتمندان :خانه های اپارتمانی و سکونتگاهی

5)منطقه پیرامون شهر :حومه ها و شهرهای اقماری را در خود جای دارد .

سوال ارشد 85)CBD کدام نقطه از شهر را گویند ؟

1)پارکهای صنعتی   2)حومه های شهری 3)منطقه تحول  4)بخش مرکزی تجارت // گزینه 4 صحیح است .

برگس عقیده داشت که طرح دوایر متحدالمرکز ممکن است به تبع ناهمواریها و راههای ارتباطی نظام کاملا هندسی خود را از دست بدهد .

سیلوی رمبر استاد جغرافیای شهری دانشگاه استراسبورگ آلمان د مورد نظر برگس : سیلوی طرح برگس را ناشی از گروههای انسانی نزادی می داند و می گوید در این منطقه بندی نگرش اقتصادی مورد توجه قرار نگرفته است . چون می گوید هر قدر از مرکز به پیرامون شهر می رویم دترسی به امکانات و وسایل زندگی کمتر می شود . و قیمت زمین پایین می اید .

شومبار دولو در طرح برگس چنین می گوید :برگس تنها سطح زندگی را در نظر نگرفته است بلکه شرایطی چون فرایندهای جمعیتی را در نظر گرفته است .

طرح شوبوردلو درباره شهر پاریس :

1)هسته مرکزی با امور بازرگانی (شکل بیضی دارد و به تدریج از جمعیت خالی می شود .

2)منطقه برخورد فرهنگها و باورهای اجتماعی (منطقه بیمار گونه )

3)منطقه سکونتگاهی داخلی (منطقه تباینهاست )

4)منطقه صنعتی و اقامتگاهی کارگران (محل صنایعی چون ستروئن و پانهار است )

5)منطقه مختلط (حومه های خوابگاهی )   6)منطقه روستایی سابق (در واقع تبدیل به شهرک نشده اند . )

6)منطقه حاشیه ای (که هنوز در محدوه شهری پاریس وارد نشده ولی در قلمرو نفوذ و جاذبه شهر قرار دارد. )

همر هویت الگوی قطاعی شهر را ارائه می دهد که مبنای شاخص در ان اجاره بهای خانه در آمریکاست و در واقع مکمل طرح برگس است . . هویت در طرح پیشنهادی خود فاصله و جهت را هم در نظر دارد .

هاریس و اولمن با تغییری در دو الگوی قبلی طرح خود را با نام چندهسته یی ارائه می دهد .

طرح هاریس و اولمن زیربنای کاملا جغرافیایی داشته و بر اساس اختلاف در مرفولوژی و توپوگرافی زمین ارائه شده است .

طبق نظر هاریس و اولمن :زمینهای سنگلاخ و کم ارزش و دارای منابع معدنی به عنوان هسته شهر انتخاب می شوند ،همچنین تعداد هسته های مرکزی شهر بی ارتباط با کیفیات تاریخی نیست .

عوامل چندهسته یی شدن شهرها :

1)توسعه شهری بر پهنه تقسیم شده بر تکه پاره ها

2)جدایی گزینی نژادها از هم   3)عملکرد و نقش ویژه شهر

4)گذر از مراحل مختلف تاریخی

هاگت عقیده دارد که یک شهر می تواند هر سه طرح قطاعی چند هسته و متحدالمرکز را داشته باشد مثل کمبریج شایر انگلستان.

در ایران شهرهای مهاجرپذیری که دارای عوامل جاذبه قوی هستند بیش از نصف جمعیت انان را از راه جذب مهاجران روستایی و شهرستانی تامین کرده اند : طبق سرشماری سال 1335 آبادان 52درصد // تهران 48 درصد و مشهد 45 درصد

گروه جغرافیدانان نئوپوزیتوویستها (مثبتگرایان نو )درباره ساخت اکولوژیکی شهر (شهر بازتاب وضع جامعه ایست که در درون ان جای گرفته و این وضه اخته و پرداخته روابط و مناسباتی است که بین تغییرات متعدد درون شهری وجود دارد .

سه مورد زیر بیانگر اختلاف در رفتارها و بازتابهای اجتماعی عین گروههای انسانی است :

اختلاف در وضع اقتصادی – اجتماعی :این شکل منجر به شکل قطاعی شهر می شود که در واقع گروههای با درامد بالا را در مناطق مرفه قرار می گیرد و گروههای کم درامد به صورت برعکس ان . وضع خانوادگی :اصولا خانواده های بزرگ و گسترده در حاشیه شهر و خانواده های محدود نزدیک مرکز شهر می باشد .

وضع نژادی :باعث قطاعی و چندهسته یی شدن شهر می شود . به عنوان مثال محلات چینیان در شهرهای آمریکای شمالی و یهودیان در شهرهای اروپای مرکزی .

 

 

فصل دوم : شهر و شهرنشینی پس از پیروزی اسلام (نکات کلیدی فصل دمو به همراه تست )

فصل دوم : شهر و شهرنشینی پس از پیروزی اسلام (نکات کلیدی فصل دمو به همراه تست )

خاورمیانه مدعی طولانیترین تاریخ تکامل مستمر در شهر و شهرنشینی است . اعراب در عصر مشهور به قرون تاریک ،سرگرم احداث شهرهای جدید و بازسازی شهرهای رومی قدیم در مصر و کشورهای واقع در کرانه شرقی مدیترانه و شهرهای ساسانی بودند . شهروند شهرهای اسلامی فرمنردار احکام اسلامی ،امام یا خلیفه یا نمایندگان او هستند . شهر در دوره ساسانی دارای 4 طبقه مشخص و ممتاز اجتماعی بود که عمدتا در شهر ساکن بودند و در مقابله کامل با روستا شکل گرفته بود.

بعد از اسلام شهر در ترکیب با فضای پیرامونی ،با روستاهای اطراف و در رابطه با منطقه پیرامونی مفهوم پیدا می کند .

در دوره اسلامی عناصر تشکیل دهنده شهرها عبارتند از :

بازار = عنصر اقتصادی    // مقر حکومتی = عنصر سیاسی  // پادگان =عنصر نظامی  // کارکرد مذهبی و زیارتی و عنصر فرهنگی

اصولا جهانبینی اسلامی برای تحقق ارمانهای خود به شهر و شهرنشینی نیاز داشت . پدیده های ناشی از تغییر نظام اجتماعی – اقتصادی شهرهای اسلامی به دو شکل از نظر شهرسازی تجلی کد :

الف )شهرهای قدیمی  // ب)شهرهای قدیمی

ورود دین اسلام و رو ریختن سلسله مراتب اجتماعی شهرهای قدیم را نظم مجدد داد و منطبق با دبن اسلام به زندگی فرهنگی شکل تازه ای بخشید .

در دوره اسلامی اتشکده ها ویران و به جای ان مسجد جامع برپا گردید.

ربض با فروپاشی کدام عنصر شهری مرتبط بود ؟

الف)پادگان   ب)محلات مسکونی  ج)مقر سلطنتی   د )شارستان

کوفه و بصره از نوع اردوگاههای سپاهیان و مهاجرین بود.. در شهر اسلمی گرداگرد بازار شهری محلات شهری شکل گرفتند که اغلب خواستگاه قومی نژادی داشتند . نخستین شهرهایی که پس از پیروزی اسلام احداث شدند کدام بود ؟ اردوگاه سپاهیان

تعدادی از شهرهای اسلامی در کنار شهرهای قدیمی ،قلاع ،نقاط استراتژیک و یا در جوار اماکن متبرکه در راستای اهداف اسلامی بنا گردیدند . همچنین شهرهایی هم در کنار اماکن متبرکه احداث شدند :قم ،مشهد ،کربلا ،نجف و ...

اساسا اغاز رونق شهرنشینی در امپراطوری اسلامی را می توان از قرن سوم هجری و چهارم هجری تا قرن ششم دانست که در ان شهرگرایی گسترش عظیمی داشته است . مهمترین عامل رشد شهرهای دوره اسلامی عامل بازرگانی بود که اکثرا این شهرها در مسیرهای کاروان و ارتباطات تجاری قرار داشتند .

تخریب ساختار شهرهای اسلامی از صدر اسلام تا حمله مول به ایران بر مبنای چه دگرگونیهایی صورت گرقته است ؟سیاسی – اقتصادی

ساختار شهرهای دوره اسلامی در چهار دوره اتفاق افتاده است :

1)دوره صدر اسلام : وحدت بین دستورات مذهبی و تصمیمات سیاسی

2)دوره بنی امیه :شکاف بین شیعه و تصمیم گیری سیاسی

3)دوره خلافت عباسیان :در این دوره مسجد از دارلاماره فاصله می گیرد و مسجد از حکومت جدا می شود .

4)تشکیل سلسله سلجوقی :حکومت و مذهب از هم تفکیک می شوند .

در دوران دوم و سوم تغییر ساختار شهرهای دوره کدام عنصر مهمترین عامل تمییز شهر از روستا بود ؟مسجد جامع

قرن سوم وچهارم   هجری از مهمترین دوره های تارخی  شهرسازان و شهرنشینی ایرانیان است . که شهرهای معتبر امروزی در این دوران شکل گرفته اند .

کالبد فیزیکی شهرهای دوره اسلامی شامل بخش های زیر بود :

الف]ارک :دارلحکومه که به عنوان عنصر سیاسی مرح بود .

ب)شارستان  // ج)ربض :بخش کشاورزی و محل استقرار مهاجرین و روستاییان

شهرهای دوره اسلامی دو پایه اصلی داشتند :1)بازار  ، 2)مسجد جامع

مسجد جامع در دوره الامی دارای نقشهای زیر بود :مرکز مذهبی ،سیاسی ،مرکز علمی – فکری ،مرکز صدور حکم خلیفه

کدام عنصر خمیر مایه تغییرات نهادی در ساختار اجتماع و اصول سیای – اداری در سرزمینهای اسلامی گردید ؟ مسجد جامع

پس از از اوخر قرن سوم و اوایل قرن چهرام هجری فضای مدرسه به صورت جدا و متمایز پدید امد .

سنگر مبارزه اجتماعی بر علیه حکام ظلم و کانون تجمع مردم در هنگام خوف و اظطرار کدام عنصر بوده است ؟  مسجد

مسجد جامع در شهرهای اسلامی همواره د قلب و مرکز شهر جای داشت و در دو یا چند وی ان ازار امتداد می یافت و در پیرامون ان موسسات اجتماعی همچون دارالحومه ،دارالشفا ،خانقاه ،انبار و حمام و مدارس قرار داشتند .

در دوره صفویه کدام عنصر به فضای پیرامونی مسجد جامع اضافه شد ؟الف)دارلشفاء  ب)خانقاه  ج)حسینیه و تکایا  د)گرمابه

دومین عامل اساسی در شکل گیری شهرهای اسلامی بازار است که به صورت خطی اداره میشد و شکل می گرفت .

نخستین بازار بعد از مسجد جامع ازار شمع فروشان ،عطاران ،مهر و تسبیح فروشان بود که در محدوه بلافصل بازار قرار داشت . دومین بازار مخصوص کتابفروشان بود . سومین بازار مخصوص پاچه فروشان یا قیصریه بود .

پر اهمیترین بازار و مراکز بازرگانی کدام بود ؟ پارچه فروشان یا قیصریه

پس از قیصریه بازار نجاران ،مسگران ،قفلسازان قرار داشت .

هر بازاری برای خودش دروازه داشت به غیر از بقالی ،نانوایی ،اغذیه فروشی که در فضای صنفهای گوناگون توزیع شده بودند.

شکل گیری بازار و روند توسعه ان بتگی به کارکرد اصلی شهر و جمعیت و میزان رشد اقتصادی ان داشت .

در شهرهای متوسط و کوچک بخش قابل ملاحظه ای از بازار صرف چه می شد ؟ صرف تامین نیازهای داخلی شهر و ناحیه پیرامونی

در شهرهای بزرگ به علت عملکردهای متنوع و توسعه تجارت داخلی و نواحی پیرامونی عناصری که در خدمت تجارت خارجی بودند به بخشهای داخلی اضافه می شد .

بازارها علاوه بر گسترش در امتداد مسیر راسته اصلی از طریق راسته های فرعی بخشهایی از فضاهای مسکونی را به خود جلب می کرد و به صورت تیمچه یا سرا مورد استفاده قرار می گرفت .

مهمترین شاهراه حیاتی که حتی برخی از عناصر مهم شهری را در خود جای می داد ؟بازار

چه جریانی موجب جریان مهم فعالیتهای اجتماعی به سوی بازار شد ؟ویژگیهای کارکردی بازار

در قرنهای دوم و سوم هجری شمار مکتبها و معلمان رو به افزایش نهاد .

مدارس نظامیه و انطاکیه در جهت گسترش فضای علمی – آموزشی در چه دوره ای ساخته شد ؟

الف)سلوکیان   ب)هخامنشی  ج)سلجوقی   د)ماد

چه عامل مهمی در مدرسه ها باعث تعیین موقعیت انها در شهر بود ؟

جنبه مذهبی آنها

چرا در شهرهای بازرگانی – تولیدی همواره تعدادی مدرسه در امتداد کالبد بازار احداث شدند ؟ به علت تعیین اهمیت بازار و نقش آن به عنوان شاهرگ ارتباطی

جایگزینی عناصری چون رصدخانه ،کتابخانه ،حمام ،حسینیه و تکایا و غیره بر مبنای کدام اهداف متفاوت بوده است ؟ اهداف مذهبی یا سیاسی

کدام مورد در تمام دسته های بازار شهرهای اسلامی مشاهده می شود ؟

الف)جواهری   ب)زین سازان   ج )بقالی – اغذیه فروشان د)قیصریه

قیصریه مربوط به کدام صنف تجاری بود ؟

الف )عطاران    ب)پارچه فروشان   ج )شمع فروشان   د)صرافان

مکانگزینی کاروانسراها در شهرها در محدوه بازار و نزدیک دروازه های شهر قرار می گرفت .

 

 

 

نکات برگزیده کتاب جغرافیای شهری ایرن (منبع ارشد )

بخش اول كتاب جغرافياي شهري ايران تاليف دکتر اصغر نظریان

توصیه :دوستان این کتاب یکی از کتابهای مهم و نمره اور در گرایش جغرافیای شهری است بنابراین به دوستان توصیه میکنم این نکات رو که با توجه سوالات سالهای قبل انتخاب شده اند با دقت بیشتری مطالعه فرمایند . نزدیک به ۱۱ سوال هر ساله مختص این کتاب است .

فصل اول :شهر و شهرنشینی در دوره باستان پیش از اسلام

مکان اولیه پیدایش شهرنشینی مستق ابتدا در بین النهرین شکل گرفت .

اغاز شهرنشینی در ایران حدود سه هزار سال پیش پدید امد که در ان زمان اولین شهر با نام شوش پدیدار شد . با نفوذ اریایئان به ایران متدرجا شهرهای ایران شکل می گیرند .

توسعه شهرنشینی در ایران با نواحی اطراف دریای مدیترانه و یونان و مصر تفاوت زیادی نشان می دهند . در زمان نفوذ اریایان دهکده ماقبل تاریخ سیلک کاشان به شهری مستحکم تبدیل می شود .

شهرهای اولیه ایران عمدتا جنبه سیاسی – نظامی داشتند . شهرهای اولیه ایران عمدتا در منطقه حاصلخیز قرار می گرفتند و با اتکاء بر اقتصاد کشاورزی ادامه حیات می دادند .

سایت یا مکان اولیه شهرهای ایران بر روی فلت ایران قرار داشته و با منابع اب پیوستگی و نزدیکی داشته است . شهرهای ایران در واقع بر روی جلگه های پایکوهی ابی به و جود امده اند و با شهرهای مرتفع مدیترانه و یونان هیچ سنخیتی نداشته است .شکل گیری شهرهای ایران به ویژه شهرهای دفاعی بر روی تپه ها صورت نگرفته است .

در اغاز هزاره قبل از میلاد با گسترش مهاجرتهای اقوام اسیای مرکزی داخل فلات ایران و عدم امنیت ناشی از ان شاهد گسترش شهرهای مرتفع چون سیلک کاشان در ایران بوده ایم .

از جمله شهرهای ایران شهر سیلک کاشان در دوره ماد وشهر مسجد سلیمان  مقر اولیه شاهان هخامنشی بوده اند . ایجاد شهرهای دوره پارتها نیز ادامه یافته ولی ایجاد مساکن در بلندیها که اصطلاحا شارستان نامیده می شود دیده نشده است .

علت  از چشم افتادن دژهای مرتفع = ایجاد شهر در نزدیکی منابع اب

اقتصاد تولیدی کشور در زمان ساسانیان بیشتر کشاورزی بوده است و همچنین این دوره دوره صلح و رشد شهرنشینی بوده است . شهرهای دوره ساسانیان  اکثرا جلگه ای بودند .

سوال :چهره عمومی شهرهای ایران از کدام دوره به بعد ثابت باقی مانده است ؟ دوره ساسانیان

در مرکز شهرهای بعد از ساسانیان که اکثرا کاخ و غیره بودند اصطلاحا کهندژ یا کیاخره نامیده می شدند .

تفاوتهای شهرنشینی ایران با مدیترانه عبارتند از :

1)شهرهای مدیترانه اکثرا اشرافی هستند و دارای موقعیت تجاری هستند. 2)شهرهای ایران دارای موقعیت سرزمینی با تولیدات کشاورزی بوده اند .

شهرهای اولیه ایران با چه نظامی اداره می شدند ؟ امپراطوری دودمانی با نظام کاستی

قدیمیترین مردمانی که در ایران به تمدن شهرنشینی رسیده اند عیلامیان بوده اند که به انها انزان یا انشان می گویند .

مهمترین شهرهای عیلامیان عبارتند از :شوش که پایتخت بوده و اهواز و ماداتکو و خئیدلو

عیلامیان ابتدا کدام شهر را ساختند ؟شوش

برای عیلامیان دو دوره سرگذشت اورده اند :الف)دوره پیش از تاریخ :اغاز شهرنشینی تا پیدایش خط ، ب)دوره تاریخی :دوره درگیری با ملل بین النهرین که عیلامیان به دست اشوریان از بین می روند .

زمان ورود اریایئها به ایران 14 قرن قبل از میلاد بوده است . اقوام اریایی در ابتدا چادرنشین سپس کشاورزی و سپس شهرنشینی بوده اند .

اریاییها در ابتدا شهرهایی ساختند که بیشتر خصوصیت کشاورزی –نظامی داشتند .

چه عاملی باعث شد تا اقوام اریایی یکجانشین گردند و نیروهای خود را در دولت متبلور سازند ؟توسعه و روابط کالایی

مادها شهر هگمتانه را به پایتختی برگزیدند . هرودوت دیاکو موسس دولت ماد را مشوق ساخت شهر در این دوره می داند . از اغاز شهرنشینی دولت ماد تا تشکیل دولت مرکزی حکومت انها ملوک الطوایفی بوده است . در دوره مادها شهرها نقاط سوق الجیشی پراهمیتی بوده اند که به منظورهای تجاری – نظامی بنیان و توسعه یافته اند .

ویژگیهای عام شهرهای هخامنشی استقرار قصر سلطنتی در مرکز شهر بود .

سوال ارشد 87 ))نخستین نطفه تقسیمات کالبدی بر مبنای طبقات اجتماعی شهر در زمان کدام سلسله ایرانی بسته شد ؟

1)هخامنشی  ، 2)ماد 3)پارت   4)ساسانی  //  (( گزینه 1))

در دوره هخامنشی کوروش شهر پاسارگاد را به پایتختی برگزید . اهمیت و شکوه شهرسازی از دوران داریوش اغاز شد .

در دوره سلوکیان اسکندر برای کنترل سرزمینهای فتح شده تعدادی شهر احداث  کرد.

ایجاد انطاکیه پارس ((بوشهر کنونی))به کدام دوره نسبت داده می شود ؟

1)ماد  2) هخامنشی   3)اسکندر مقدونی    4)ساسانی  // ((گزینه 3))

شهرهای زیر در دوره سلوکیان ساخته شده اند :

نهاوند ،کرهه ،نسا در پارت ،رگا ،

شهر رگای (ری کنونی ) در کدام دوره با نام اروپوس خوانده شد ؟

دوره سلوکیان

اهداف عمده ایجاد شهرهای سلوکی :

ایجاد حلقه اجتماعی ،تامین امنیت نواحی ،توسعه دادوستد

در دوره سلوکیان شهرها اکثرا در مناطق مسکونی بنا می شد و به شهر امتیاز پولیس(دولت شهر یا شهرهای خود فرمان ) می گویند .

کدام اقدام در دوره اشکانیان باعث افزایش جمعیت ساکن در شهرها می شود ؟ ایجاد شبکه آبیاری در دوره اشکانیان

تجارت کالا و لوازم قیمتی وزینتی نمایانگر گسترش طبقه مرفه ساکن در شهر بود .

تعدادی از شهرهای دوره اشکانی برای مقاصد نظامی ساخته می شدند ولی سپس در اثر توسعه تبدیل به شهر گردیدند ولی در امور داخل از استقلال نسبی برخوردار بودند .

طرح کلی شهرهای دوره اشکانی :الف)طرح عمومی اکثر شهرها دایره ای بودند که در حصاری بلند قرار داشتند . ب)اقامتگاه نزدیکان و فرمانروایان دولتی که در بارویی قرار داشتند . پ)حومه کشاورزی

ظم داخلی شهرها در دوره اشکانی شطرنجی بود .

از ویژگیهای دوره ساسانیان تمایز طبقات اجتماعی و پیدایش نظام کاستی بود .

در دوره ساسانیان اقتصاد بیشتر بر پایه کشاورزی بود اما صنعت و تجارت هم در خیلی از زمینه ها از پیشرفتهای قابل ملاحظه ای برخوردار بودند .

طبقه مرفه شهری در دوره اشکانیان مولود کدام عامل زیر بود ؟

الف)صنعت   ب)تجارت   ج)تیولداری   د)نظامی گری

گزینه 2 صحیح است .

وازاربد یا بازاربد از عناصر مهم شهرهای کدام دوره محسوب می شود ؟الف)ساسانی    ب)هخامنشی    ج)اشکانی    د)سلوکی

روند شهرنشینی در دوره ساسانی با قدرتمندی شاهان شتاب بیشتری می یافت . با افزایش تعصبات مذهبی در دوره ساسانیان و ایجاد اتشکده ها شهرها رونق بیشتری یافتند .

ساختار اجتماعی شهرها در کدام دوره از ترکیب جامعی برخوردار بودند ؟الف)ماد   ب)اشکانی   ج)هخامنشی    د)ساسانی  // ((گزینه د ))

در دوره ساسانیا عوامل زیر در توسعه اقتصادی شهر موثر واقع شد ؟

پیدایش حکومت مرکزی / روابط بازرگانی / نظام کاستی

در دوره ساسانیان کالبد شهری شامل کهندژ و بخش نظامی بود که هسته اولیه را تشکیل می داد و در اطاف ان قسمت اصلی شهر یعنی شارستان قرار داشت و بخش بیرونی شهر به نام سواد یا حومه بود .

اشکانیان به دو دلیل زیر شهرنشینی را توسعه دادند :

الف)ضرورت حفاظت سرزمینهای پهناور و امپراطوری

ب)توسعه بازرگانی و صنعت

 

 

 

 

فصل سوم :طرح و نقشه و ساختار شهری ((جغرافیا و شهر شناسی منبع ارشد ))

فصل سوم :طرح و نقشه و ساختار شهری ((جغرافیا و شهر شناسی منبع ارشد ))

طرح فضای شهری از روی نقشه شهر ،عکس هوایی و از روی ماکت یا طرح برجسته شهر مشخص می شود .

نقشه شهر معرف تاریخ شهر است.بنابراین نقشه شهر معرف 1)تاریخ شهر 2)بازتاب اعتقادات و باورها و...3)معرف بافت شهر 4)ترکیب اجتماعی طبقات شهری ((مثال :شهر بنتارس نمودی از اعتقادات و باورهای مردم ان است . ))

در کشورهای اسلامی جایگزینی مکانهای متبرک مثل مسجد در مرکز ثقل شهر به عنوان عامل تمایز شهر از روستاست.

در شهرهای اسلامی رو به شهر سمت زیارتگاهها را از ارتفاع بناها میکاهند تا در حفظ و نمایش انها گامی برداشته باشند .

در نقشه جامع شهر مشهد چهر محور ارتباطی به هم گره خورده است و بناهای مرتفع قدیمی که مانع روئت مرقد امام رضا (ع) بود در هم کوبیده شده است .

نقشه شهری می تواند پاسخگوی نقشی باشد که در اینده به عهده خواهد گرفت ((شهر بازرگانی =عمل ساده کالا و شهر بندری = حمل و نقل کالا سرعت ))

نقشه شهر معرف بافت است . بافت شهر ممکن است اشفته و نامنظم باشد و شکل هندسی به خود نگیرد .

بافت اشفته و نامنظم اصولا در شهرهایی که به طور اتفاقی مکانیابی کرده اند می توان دید.

اصولا شهرها بافت هندسی ((مربع و چهارگوش ))دارند و در چنین بافتی بلوک ها و قطعات نامنظم و راههای ارتباطی مستقیم و عمد بر هم کشیده شده اند .

گونه دیگر بافت هندسی دایره شکل است . که تحقق ان مانند چهارگوش ساده نیست .

شهر با هر بافتی که باشد بلوکهاب داخل ان نشانگر تراکم ساختمانی است که به وسیله راههایی از هم جدا می شوند . بعضی از راهها یا مستقیم یا پلکانی است .

در افریقا و خاورمیانه نوعی از شهرهای پلکانی و جود دارند .

بازار سرپوشیده طاقدار تهران ،مشهد ،تبریز و غیره و بازار از مسیر ترکیه نوعی از معابر عمومی است که انحصارا برای پیاده ها امکان عبور می دهد .

معابر روباز و چه بسا عریض عامل مهم تقسیم بلوکهای شهری است .

عامل اساسی دیگر که در بافت شهر تاثیر می گذارد ترکیب اجتماعی مطالب سکونتگاهی است .

نقشه اشفته =نقشه ایست که در تنظیم ان در اندیشه انسانها به کگار گرفته نشده است .

شهرهای اشفته در اثر حوادثی چون سیل ،اتش سوزس ،زلزله و جنگ این شهرها مورد بازسازی قرار گرفتند .

قانون نوسازی شهرهای ایران فرصتی را ربای اصلاح شهرهای اشفته پیش اورده است .

نقشه های شعاعی و یا دایره ای برای شهرها در ایران مربوط به دوره پارتیان و ساسانیان است که ابتدا مراکز حکومتی و سپس مناط مسکونی در گرداگرد ان قرار داشتند .

شهرهای دایره ای بیشتر جنبه دفاعی داشته و دلیل ان عدم وجود امنیت بوده است . شهرها دایره ای در کشور ایتالیا به اوج خود می رسد .

شهرهای دایره ای علاوه بر جنبه دفاعی ارمانگرایانه هم بوده است . در نقشه شعاعی شهرهای امروزی نیز محورهای ارتباطی شهر در هته ها به هم پیوند می خورند . ((مادرشهرهای اروپا مثل مسکو ،پاریس ،و امستردام نقشه شعاعی دارند . ))

شهر مسکو با قشرهای کمربندی متداخل و راههای شعاعی همگرا در مرکز شهر رشد هماهنگ دارد . شهر پاریس ب موقع چهارراهی نقشه شعاعی خود را گسترده است . (پاریس دارای نقش بازار شهری است )

بلوارهای متداخل شهر که همچون قشهرهای تنه درختی پشت هم روییده اند مبیم تاریخ توسعه شهر است .

شهرهای شعاعی تک مکانی به سبب انبوهی و تراکم فعالیتها زودتر حالت اباشتگی و خفقان پیدا می کنند .

برخی شهرها دارای نقش چند هسته ای هستند که در ان هر مرکز به وسیله بزرگراههایی با هسته های دیگر شهری پیوند میخورد و در جمع شکل تار انکبوتی می یابد . (مثال :شهر کانبرا نمونه بارز نقشه شعاعی طرح چند هسته یی است .)

زمانی که شهرها در کنار عارضه های طبیعی چون کوه و غیره قرار می گیرد تنها در بخشی از ان طرح نیمه شعاعی و نیمه دایره ای پیاده می شود . شهر امستردام هلند الگوی توسعه شهری نقشه نیمه شعاعی است . شهرهای ایران فاقد اندیشه نقشه شعاعی عامل هشتند و فقط شهر همدان دارای چنین نقشه ای است .

دو شهر تبریز و خرمشهر دارای طرح نیمه شعاعی هستند .

شهر شطرنجیکه در این شهرها دارای دو راه اصلی متقاطع و راهها کوچه هایی به موازات انها بوده اند .

در ایران باستان پارتیان وساسانیانشهرها را به صورت شطرنجی می ساختند . در دوره ساسانیان شهر جندی شاپور به شکل شطرنجی ساخته شد.

در اروپای کهن رومیان پیشرو شهرهای شطرنجی بوده اند . پیاده و اداره کردن شهر شطرنجی اسان است .

انواع گونه های طرح شطرنجی :

1)انطباق دو نقشه شطرنجی و شعاعی روی هم = نمونه شهر شیکاگو

2)طرح کلی شعاعی است ولی نمودی از نقشه شطرنجی هم در خود دارد . = مثال کان برا

3)در گذشته شهر از نقشه اشفته تبعیت می کند .

در ایران شهرهایی چون بخش کوی افسران اهواز ،نارمک و تهرانپارس در تهران دارای نقشه شطرنجی هستند .و هم چنین دو شهر کوچک سلماس و فریمان .

از اواخر قرن نوزده طرح کوچه شهری یا طولی ایجاد شد .

طرح کوچه شهری در مکانی با توپوگرافی هموار و بدون عارضه انجام می شود .طرح کوچه شهر برای اولین بار در سال 1894 در ارتوروسیا ایجاد شد .

شهرسازان روسیه با ایجاد تغییراتی کوچه شهر را به نوار شهر برگرداند .

برای مطالعه مرفئلئژی شهر نقشه های یک بیست و پنج هزارم لازم است .

روژه برونه برای ازمون مرفولوژی بخش بندی نواحی جرافیایی به شرح زیر دارد:

درون شهری =وسعت 5 تا 50 کیلومتر مربع

قطعات ساختمانی =یک هکتار

مناسبترین نقشه برای مطالعه شهرهای بزرگ نقشه های یک پنجاه هزارم است .

عواملی که در شکل گیری مرفولوژی شهر تاثیر می گذارند عبارتند از :

1)مهمترین عامل تثیرگذار نطفه یا نشستگاه شهر

2)عامل فرهنگی و مذهبی و امیال روانی مردم شهر   3)اقتصاد ناظر بر شهر 4)عملکرد شهر

5)نظامهای اجتماعی حاکم بر شهر .

در شهر کلن مساکن نافشرده به صورت سکونتگاههای انفرادی و یا باغشهر شکل گرفته اند .

در بررسی فضای ساخته شهر جغرافیدان به کلیه اشکال سکونتگاهی اعم از انفرادی و گروهی توجه داشته ريا،گونه های سکونتگاهی انسانی را با داده های توپوگرافیک ،بهای زمین فرد گرایی شهری بررسی و مشاهده می کند .

فصل دوم :بررسی شهر در محدوده طبیعی و ناحیه ای ((موقع و مقر جغرافیایی شهر ))

فصل دوم :بررسی شهر در محدوده طبیعی و ناحیه ای ((موقع و مقر جغرافیایی شهر ))

شناخت جغرافیایی شهر از نظر موقع و مکان و مقر آغاز می شود و مهمترین معیار شناخت جغرافیایی محلی و ناحیه ای شهر است که به کمک نقشه ها صورت می گیرد .

موقع جغرافیایی شهر بیانگر وضعیت شهر نسبت به راههای ارتباطی . منابع لنرژی و مواد اولیه و نیروی انسانی موجود در ناحیه است .

هم چنین جغرافیدان طرز تما و برخورد ناحیه مغایر از شکل و ظاهر را هم بررسی می کند.

ژان باستیه در ارزیابی موقع جغرافیایی شهر همه جوانب از جمله طبیعی ،اقتصادی ساختار انسانی و جمعیتی را هم بررسی می کند.

انتخاب مکان و ارزیابی ان در رابطه با عوارض جغرافیایی محلی است نه در وسعت ناحیه ای .

در انتخاب مکان جغرافیایی شهر دلایل زیر نقش مهم دارند :

1)خواسته و نیاز انسان

2)شرایط زمانی

3)ضرورتهای تاریخی

الیکس جغرافیدان فرانسوی در ارزیابی موقع جغرافیایی شهر بیشتر بر ترکیب داده های داده های فیزیکی و تاریخی تاکید دارد .

اولویه دلفوس در ارزیابی موقع شهر بر سیستم ارتباطات تاکید دارد .

ژان باستیه در مکان یابی شهر بر داده های طبیعی تاکید دارد.

ژان باستیه کنار اب را از عوامل مهم کشش جمعیت معرفی می کند .

مطالعات انجام شده در رابطه با نقش منابع آبی :

1)در فرانسه در سال 1954از 165 شهر 157 شهر در کنار رودخانه ها ایجاد شده بودند .

2)در یاران در سال 1349 از 149 شهر 152 شهر در کنار رودخانه ها بودند .

پیر ژرژ مسائل طبیعی و انسانی هر دو را در شکل گیری موق جغرافیایی شهر موثر میداند .

شهر همیشه تک مکانی و تک هسته یی نیست و بر حسب نیاز مکانهای دیگری را هم انتخاب می کند . ذکر این نکته نیز ضروری است در مکانیابی شهرها اهداف سیاسیهم مورد توجه هستند مثال لنین گراد راهی برای اروپای شمالی .

برای شناخت موقع و مقر جغرافیایی نقشه مهمترین ابزار جغرافیدان است .

1)برای موقع جغرافیایی شهر نقشه های یک پانصد هزارم

2)رای مقر جغرافیایی شهر نقشه های یک بیست هزار تا یک پنجاه هزار

عملکرد تولیدی شهر = مکان یابی  ، سرعت رشد شهر و ...

از موقعیت های مهم شهر موقع چهار راهی است .

موقع چهار راهی شهر در ناحیه متجانس :که بیشتر در نواحی جلگه یی و فلاتهای مرتفع که همه راهها متوجه شهر می شوند .

پاریس نمونه یی از موقع چهار راهی رودخانه یی است که از روی نقشه های یک پانصد هزارم تا یک میلیونم شناخته می شوند .

به نظر البرد دمانژن :توسعه پاریس در ابتدا شکل ستاره یی داشته و سپس در اثر گسترش و سایل ارتباطی و حمل و نقل سنگین و عمومی فراتر رفته و سپس در راضی واقع دردره رودخانه ها تا حدود نواحی روستایی توسعه پذیرفته است .

شهر پراگ کشور چک که پایتخت آن نیز هست موقعیت چهار راهی کاملی دارد . رودخانه برونکا که باعث توسعه این شهر شدهاست . شهر مسکو در موقه چهارراهی ناحیه ای متجانس قرار دارد فولی نقطه تمایز مسکو با دو پایتخت قبلی در این است که ÷ازیس و پراگ در نقطه تقارن و همگرایی رودخا نه ها قرار دارد در صورتیکه مسکو در نکته تباعد و واگرایی روخانه ای قرار دارد . ((ارشد 87 ))

موقع جغرافیایی پاریس و پراگ بیشتر ساخته و پرداخته عوامل طبیعی است . ولی مسکو علاوه بر اینکه موقع چها راهی دارد و از داده ای طبیعی هم بهره مند بوده است ولینقش تارخی این شهر را هم نمیتوان نادیده گرفت . ((مکان جغرافیایی مسکو قبل از هر چیز نظامی و سیاسی است . ))

در مناطق جغرافیایی نامتجانس موقع چهار راهی شهر با تماس و هم جواری دو ناحیه مشابه به و جود می آید که این عدم تجانس یا مرفولوزیک است یا پدولوژیک .

شهر در دو ناحیه نامتجانس مثلا ناهمواریها یا خاکهای ناهمگون موفع چهار راهی را احراز می کند . (تهران و وین )

تهران در پای کوه البرز در محل تلاقی دو منطقه مرفولوژیک متباین قرار دارد . ضرورتهای تاریخی درتحکیم موقعیت تهران خیلی موثر است .

دلایل مهم و موثر آقا محمدخان قاجار برای انتخاب تهران به عنوان پایتخت :

1)مجاورت کوهپایه ای تهران با مراتع ایلاتی

29موقعت استراتژیک این کوهپایه ها در برابر فشار روزافزون روسها

3)تهدید مستمر ترکمنان سابق ساکن در حوالی اترک بر مرزهای شمال شرق ایران

4)سنت استقرار پایتخت در شمال همیشه در اندیشه سیاسی ایرانی ریشه داشته است .

یک سلسله عوامل حیاتی ارتباطی در انتخاب محل دقیق تهرن موثر بوده اند :

1)قرار داشتن بر کنار شاهراه شرقی – غربی

2)مجاورت در موههای شمالی

تهران از لحاظ موقعیت مهم است ولی از لحاظ مقر هیچ بهره ا نبرده است .

وین نمونه ای دیگر از شهرهای موقع چهار راهی در مرز نواحی نامشابه مرفولوژیک است.

تبریز و لیون دو شهر دگر مستقر در نواحی پدولوژیکی هستند .

شهر تبریز با کلیه راهها به ویژه راههای خارجی که همان راه ترانزیتی تبریز به کشورهای همجوار است موقعیت جغرافیایی ویژه ای دارد.

لیون شهری است که در محل تلاقی خاکهای نامتشابه با ارزش اقتصادی متفاوت است .

شهرهای چهاراهی رودخانه کنار بیشتر در همگرایی راههای شوسه و راه اهن و راه ابی در نقطه معینی و گره خوردگی انها در سر پلی همچون موقعیت 4راهی را به وجود می اورد .

مکان یابی شهر بر سر پلی همیشه نقش نظامی دفاعی را برای شهرها به وجود می آورد .

سیمای دوقلویی در شهرهای 4راهی رودخانه کنار به وجود می اید .

اغلب شهرهای رودخانه کنار اروپای شرقی همچون ورشو در کنار رود ویستول و کیف در کنار نیپر دارای دو چهره و سیمای دوقلویی هستند .

موقعیت شهرها در کنار دریاها موقعیتی است در نقطه تماس و تلاقی دو محیط جغرافیایی ناهمسان خشکی و اب .

موقع جغرافیایی شهرهای دریاکنار دوگونه است ک1)شهرها بر کنار خلیج مصبی رودخانه ها ،2)شرهای احلی دور از ریزشگاه رودخانه ها

بزرگترین بنادر دنیا و برخی از شهرهای معروف جهان مثل نیویورک ،لندن ،هامبورگ ویره... شهرهایی هستند که در کنار خلیج مصبی رودخانه هستند .

رتردام بین شهرهای دلتایی وضع خاصی را نشان می دهد . در این شهر بندری انجام هر گرونه عملیات خدماتی ،حمل و نقل و غیره مستلزم هزینه های سنگین است .

از انتخاب شهرهای ساحلی دور از ریزشگاه رودخانه دو هدف مهم مد نظر است :1)دسترسی به دریا و برقراری ارتباط با دنیای خارج، 2) دفاع از شهر در برابر حملات خارجی و داخلی

اشکال 5گانه شهرهای بندری که به وسیله پیتور زارمبا ارائه شده ات و در کتاب جغرافیای شهری بوژو گارنیه و ژرژشابو آمده است ک

1)شهر بندری که گسترش شهر و بخش بندری در طول ساحل انجام می گیرد.

2)الگوی دوم شهرهای بندری شامل شهر ،بخش بندری ،حومه ندیک شهر،و پیش بندر شهر است . این توسعه شهری بیشتر در شهرهای خاور دور دیده می شود.

3)شهر بندری شامل بخش بندری ،شهر و حومه شهر است .

4)نوع چهارم شامل شهر ،بخش بندری ،حومه نزدیک شهر و همچنین بخش صنعتی بندر را شامل می شود .

5)الگوی پنجم شامل بخش بندری در پایین دت شهر است وحومه نزدیک شهر در ان سوی رودخانه است .

شهرهای استعماری با حفظ موقعیت انباری خود مقر جغرافیایی خود را در کنار دریا برمی گزینند .شهرهایی همچون بمبئی ،هنگ کنگ و غیره برای انگلستان .

در بین بنادر جنوبی ایران جز بندر خرمشهر و به ویژه ابادان و پایانه جزیره خارک بقیه بنادر موقعیت خوبی ندارند .

دولت جمهوری اسلامی  با استفاده از سیاست عدم تمرکز فعالیت بنادر را گسترش می دهد.

هر شهر با گذشت زمان در یک هسته اولیه گسترش می یابد و به هنگامیکه تراکم فعالیت هسته مرکزی شهر به حالت خفقان رسید شهر هسته های دیگر را انتخاب می کند .

شهر تهران و تبریز در قدیم هر دو  داریا یک هته بودند ولی امروزه هر دو دارای هسته های متعدد شهری هستند .

بافت ناهمگون امروزی تهران ساخته نیم قرن گذشته است که بر مبنای رشد رمایه گذاری انجام می شود. شهر تهران در دوره ناصرالدین شاه به تقلید از شهر پاریس به شکل هشت ضلعی است .

پاریس مکان ابتدای خود را در بین دو رود و سپس شهر در بین تراسهای ابرفتی و باتلاقها و تپه های کوچک توسعه پذیرفته است .

زایش جغرافیای شهری به وسیله راتزل در قرن 19 بوده است .      ((با تشکر یونس ))

 

 

 

 

 

 

 

 

نکات مهم و تستی کتاب جغرافیا و شهرشنلسی (منبع ارشد)

نکات مهم و برگزیده کتاب جغرافیا و شهر شناسی مرحوم دکتر یدالله فرید :

دوستان نکات مهم و تستی ارشد این کتاب که یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین متون در کارشناسی ارشد ،مجموعه سوالات جغرافیای شهری  و مبانی و ایران می باشد .

منتظر فصول بعدی باشید .

باتشکر یونس (از این به بعد کلیه منابع مهم جغرافیا برای ارشد به صورت نکات تستی در این وبلگ اورده میشود . به امید رضایت دوستان و نظرات سازندیشان .)

فصل ۱)تعاریف و دیدگاهها

فردریک فن ریشتفن :شهر مکان تجمع انسانهاست و به غیر از فعالیتهای زراعی در آن امور بازرگانی انجام می شود.

ژان برون :بیشتر جمعیت شهر اکثر وقتشان را در شهر می گذرانند .

طبق نظر واگنر شهر محل تجمع امر بازرگانی است .

مارکس سورکه :عقایدش مرتبط با نظریات جامعه شناسی است .

پیرژرژ:شهر را دارای اقتصاد سوسیالیستی از راه فعالیتهای کشاورزی می داند .

جدایی شهر از روستا طبق نظر انگلس و مارکس :الف)تقسیم کار روانی اجتماعی ،ب)تمرکز و انزوا

بیشتر جغرافیدانان شهر را از لحاظ جمعیت و مقدار ان بررسی می کنند .

در کنفرانس بین المللی شهر پراگ آلمان بیش از 2000 نفر جمعیت شهر محسوب می شود .

در تمییز شهر از روستا بزرگترین مشخصه آن فعالیتهای کشاورزی است .

شهرهای هند و آسیای غربی 50  درصد جمعتشان از راه فعالیتهای کشاورزی امرار معاش می کنند .

انچه که بیشتر  از همه در تمییز شهر از روستا کمک میکند نوع فعالیت جامعه شهری است .

در ایران در سال 1335 نقاط بیش از 5000 نفر شهر بودند و در سال 1365 نقاط بیشتر از 10000 نفر و نقاط دارای شهرداری شهر شناخته شدند.

در شناخت شهر الف )ساختارهای فیزیکی ، ب)انسانی ، ج)اجتماعی و فرهنگی ، د)استقرار عناصر و نمادها

نظر مارکس دریو :شهر باید همه جانبه بررسی شود . و منطقه بزرگی که به منظور حیات انسانها ساخته شده است .

سوال تستی مهم :

اسوالد اسپنگر کدام یک از مراحل زیر را در تشکیل و تکامل شهر بیان نمی کند ؟

1)به شکل روستا و تصویری از طبیعت  2 )انکار طبیعت و تبدیل به روستا شهر

3)تخریب کامل طبیعت و تبدیل به جهانشهر  4)سیر قهقرایی و دوران خودکشی شهر

گزینه 2 صحیح است .

اسپنگلر شهر رم را به عنوان مثال می آورد که مراحل روستایی ،شهری و جهانشهری را به توالی پیموده است .

تمام شهرهای تکامل یافته گذشته روستا نبوده اند به عنوان مثال اسکندر مقدونی شهر اسکندریه را بنا نهاد و لنین گراد نیز از این قبیل شهرهاست .

پاتریک گدس برای تکامل شهر 6 مرحله را بیان می کند :

1)ائوپولیس:نوزاد شهر یا جامعه  روستایی

2)پولیس:اجتماع نسبی ساکنان

3متروپولیس :پیشی گرفتن نسبت شهرهای دیگر

4)مگالاپلیس :دوره فبل از زوال شهر

5)تیرانا پلیس :شهر انگلی در برابر ناحیه و کشور

6)نکروپلیس :شهر مدفن تمدنها میشود .

طبق نظر اسپنگلر ،ممفورد و گدس گذر از مرحله روستایی به شهری بزرگ لازمه اش دوری از طبیعت و مقابله با عوامل جغرافیایی است .

از نظر فردریک راتزل جغرافیدان جبرگرای آلمان شکل گیری شهر وابسته به خاک و وسعت زمین است .

ویدال دولابلاش بانی مکتب اختیار و امکان گرا در طبیعت می گوید تشکل شهر وابسته به طبیعت روزگار است و اجباری نیست .

فاتالیسم جغرافیایی عبارتست از :جبر محیطی

ورکوتکا شهر سرما که امروزه به یک شهر بزرگ تبدیل شده است و هم چنین شهر کویت روزگاری مقهور عوامل طبیعی بودند .

شهر در نگاه معماران بیشتر از دید زیبایی و هنر مد نظر است .

در دید مدیران شهری نیز شهر بیشتر از نظر شبکه لرتباطی مد نظر است . برازلیا و فلورانس ایتالیا همگی از دید هنری و تاریخی مد نظر هستند .

شهرسازی پیش از انکه به عنوان دانش هنری مطرح باشد مجموعه ایست از تکنیکها و روشها در عمران شهری

مشکلات شهرسازان مدیران شهری :الف :اشغال زمین ، ب:تراکم شهری و شهرگرایی

پ:بخش مرکزی شهر

از دیدگاه شهر سازان با تدوین پلان اشغال خاک و زمین شهری می توان جهت داری در عمران شهری را در پیش گرفت .

تراکم در شهرگرایی :ایجاد مشکل در جهت تعیین ضریب اشغال خاک

مرکز شهر محل فعالیت صنایع و معماری و هنری است . (ارشد 87 )

مسائل مهمی که شهرسازان در موقعیت یابی جغرافیایی شهر با آن رو به رو هستند .

1)رفت و امد شهری

2)بهداشت و رفاه شهری

3)مسائل اقتصادی و اجتماعی شهر

4)زیبایی شهر

مهمترین وظیفه برنامه ریزان شهری چیست ؟بیان و تحلیل مرفولوژی شهرها

در شهرهای جدید :گروههای کارگری بیشتر در پیرامون شهرها زندگی می کنند ولی در امریکا  افراد فقیر در مرکز شهر ساکنند و حومه ها محل افراد ثروتمند هتند .

در منطقه بندی شهری :بهای زمین بر حسب محلات و حداکثر تراکم تعیین میشود.

بزرگترین شاهکار هنری جمعی و ملی در بطن برنامه ریزان شهری :حفظ ریبایی شهری

طرح باغشهر به وسیله هاورد پیشنهاد شد .

شهر برای جغرافیدانان در ابتدا با مفهمو فضای جغرافیایی روشن است. و اولین عاملی که مشخص کننده هشر است موقه و مقر جغرافیایی شهر است .

شخصیت شهر از قلب و بخش مرکزی شهر نشات می گیرد که جغرافیدانان به آن هسته شهر ی می گویند .

بحث ترمینولوژی یا واژه شناسی به جغرافیدانان کمک می کند .

 

بر نامه ترم پاییزه جغرافیای ارومیه برای 87-88

 

 

برنامه درسی نیمسال : اول    سال تحصیلی ;88-87    رشته : جغرافیای طبیعی     ورودی :84      دوره : روزانه و شبانه

 

کد درس	نام درس	تعداد واحد	نام استاد	تاریخ امتحان	ساعت امتحان
20023304	منابع و ماخذ جغرافيايي	2	دكتر حيدري	21/10/87	18-16
20023337	پژوهشهاي ميداني در جغرافيا	2	دكتر حاتمي	22/10/87	18-16
20023511	متون جغرافياي طبيعي به زبان خارجي (2)	2	دكتر حيدري	24/10/87	18-16
20023517	كاربرد جغرافياي طبيعي	2	دكتر حيدري	28/10/87	18-16
20023325	جغرافياي زيستي	2	دكتر سعيدآبادي	03/11/87	18-16
20023508	جغرافياي ناحيه اي (2)	2	دكتر محمدنژاد	30/10/87	30/12-30/10
20023336	جغرافياي كوچ نشيني	2	دكتر كاوياني	02/11/87	30/12-30/10
20023507	جغرافياي ناحيه اي (1)	2	دكتر كاوياني	26/10/87	16-14
1243(گ177)	انديشه (2)	2	گروه معارف	06/11/87	18-16
	جمع واحدها	18

 

 

 

برنامه هفتگی و محل تشکیل کلاسها

 

روز/ساعت	30/10-30/8	30/12-30/10	16-14	18-16
شنبه	منابع و ماخذ جغرافيايي	پژوهشهاي ميداني در جغرافيا	متون جغرافياي طبيعي به زبان خارجي (2)
یک شنبه	انديشه (2)	كاربرد جغرافياي طبيعي	جغرافياي زيستي
دو شنبه
سه شنبه		جغرافياي ناحيه اي (2)
چهارشنبه	جغرافياي كوچ نشيني	جغرافياي ناحيه اي (1)
پنچ شنبه

 

 

 

 

 

 

 

 

برنامه درسی نیمسال : اول     سال تحصیلی : 88-87    رشته : جغرافیای طبیعی     ورودی :85      دوره : روزانه و شبانه

 

کد درس	نام درس	تعداد واحد	نام استاد	تاریخ امتحان	ساعت امتحان
20023311	روش تحقيق نظري	2	دكتر حاتمي	22/10/87	30/12-30/10
20023507	جغرافياي ناحيه اي (1)	2	دكتر عينالي	28/10/87	30/12-30/10
20023329	اصول و روشهاي برنامه ريزي	2	دكتر حاتمي	21/10/87	16-14
20023510	متون جغرافياي طبيعي به زبان خارجي (1)	2	دكتر حيدري	24/10/87	18-16
20023335	مباني جغرافياي شهري	2	دكتر موسوي	05/11/87	18-16
20023325	جغرافياي زيستي	2	دكتر سعيدآبادي	03/11/87	18-16
20023326	آب و هواي ايران	2	دكتر حيدري	29/10/87	18-16
20023313	كاربرد عكسهاي هوايي	2	دكتر سعيدآبادي	25/10/87	18-16
20023513	جغرافياي انساني (2)	2	دكتر كاوياني	01/11/87	18-16
1243(گ178)	انديشه (2)	2	گروه معارف	06/11/87	18-16
	جمع واحد	20

 

 

 

                                                                        برنامه هفتگی و محل تشکیل کلاسها

                            

روز/ساعت	30/10-30/8	30/12-30/10	14 – 30/12	16-14	18-16
شنبه	روش تحقيق نظري	جغرافياي ناحيه اي (1)		اصول و روشهاي برنامه ريزي
یک شنبه	متون جغرافياي طبيعي به زبان خارجي (1)	مباني جغرافياي شهري			جغرافياي زيستي
دو شنبه		آب و هواي ايران
سه شنبه	كاربرد عكسهاي هوايي عملي	انديشه (2)		كاربرد عكسهاي هوايي تئوري	كاربرد عكسهاي هوايي تئوري
چهارشنبه				جغرافياي انساني (2)
پنچ شنبه

 

                          

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

کد درس	نام درس	تعداد واحد	نام استاد	تاریخ امتحان	ساعت امتحان
20023316	كامپيوتر براي جغرافيا	2	دكتر سعيدآبادي	05/11/87	30/12-30/10
20023330	مباني جغرافياي جمعيت	2	دكتر سعيدآبادي	02/11/87	18-16
20023317	مباني علم جغرافيا	2	دكتر عينالي	28/10/87	18-16
20023332	مباني جغرافياي اقتصادي	2	دكتر موسوي	30/10/87	30/10-30/8
20023303	آمار(1)	2	دكتر سعيدآبادي	22/10/87	16-14
20023327	ژئومورفولوژي	2	دكتر حيدري	25/10/87	30/12-30/10
20023308	نقشه برداري(1)	2	مهندس نقيبي	26/10/87	18-16
20023503	زمين شناسي ايران	2	دكتر محمدنژاد	23/10/87	18-16
1242(گ177)	انديشه اسلامي (1)	2	گروه معارف	7/11/87	30/10-30/8
1227(گ177)	تنظيم خانواده	1		7/11/87	2-12
1210(گ177)	تربيت بدني 2	1
جمع واحدها		20

برنامه درسی نیمسال : اول   سال تحصیلی : 88-87    رشته : جغرافیای طبیعی     ورودی :86      دوره : روزانه و شبانه

 

 

 

برنامه هفتگی و محل تشکیل کلاسها

 

روز/ساعت	30/10-30/8	30/12-30/10	16-14	18-16
شنبه	كامپيوتر براي جغرافيا	مباني جغرافياي جمعيت	مباني علم جغرافيا
یک شنبه	مباني جغرافياي اقتصادي	آمار(1)		انديشه اسلامي (1)
دو شنبه	ژئومورفولوژي	نقشه برداري (1)
سه شنبه	زمين شناسي ايران
چهارشنبه	تنظيم خانواده خواهران
	تنظيم خانواده برادران
پنچ شنبه

                  

 

 

 

 

 

 

 

برنامه درسی نیمسال : اول   سال تحصیلی : 88-87    رشته : جغرافیای طبیعی     ورودی :87      دوره : روزانه و شبانه

 

 

کد درس	نام درس	تعداد واحد	نام استاد	تاریخ امتحان	ساعت امتحان
20023334	جغرافياي سياسي	2	دكتر عينالي	28/10/87	30/10-30/8
20023301	زمين در فضا	2	دكتر حيدري	23/10/87	30/10-30/8
20023310	نقشه خواني تئوري- عملي	2	دكتر سعيدآبادي	30/10/87	30/10-30/8
20023302	رياضيات (1)	2	گروه رياضي	21/10/87	30/10-30/8
20023305	فلسفه جغرافيا	2	دكتر موسوي	25/10/87	30/10-30/8
20023319	مباني اقليم شناسي	2	دكتر سعيدآبادي	2/11/87	30/10-30/8
20023318	زمين شناسي عمومي	2	دكتر محمدنژاد	5/11/87	30/10-30/8
1248(گ177)	آيين زندگي	2	گروه معارف	6/11/87	16-14
1221(177)	فارسي عمومي	3	گروه ادبيات	7/11/87	16-14
جمع واحدها		19

 

 

 

 

برنامه هفتگی و محل تشکیل کلاسها

 

روز/ساعت	30/10-30/8	30/12-30/10	16-14	18-16
شنبه	جغرافياي سياسي	زمين در فضا	نقشه خواني تئوري
یک شنبه	آيين زندگي	رياضيات (1)	فلسفه جغرافيا
دو شنبه	فارسي عمومي	فارسي عمومي	نقشه خواني عملي	نقشه خواني عملي
سه شنبه		مباني اقليم شناسي	زمين شناسي عمومي
چهارشنبه
پنچ شنبه