گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه ارومیه

خانه­ هاي دوم جزو املاكي هستند كه براي اوقات فراغت نگهداري مي شوند و محل سكونت اصلي مالكان آنها نمي باشند .تاريخ ايجاد خانه هاي دوم به دوران كلاسيك بر مي گردد كه برگزيدگان اجتماع براي لذت و آرامش و اغلب براي فرار از گرماي نامطلوب تابستان محل سكونت عادي شان، به سكونتگاههاي ديگري پناه مي بردند (.(Jafari, 2000: 523 از پديده هايي كه مي تواند به طور قابل ملاحظه اي در شاخص هاي اجتماعي، اقتصادي رفاه روستايي تغيير ايجاد نمايد وجود خانه هاي دوم است. در واقع يكي از تغييرات زير بنايي ناشي از گسترش تفريحات در نواحي روستايي، رشد مالكيت خانه هاي دوم به خصوص در نواحي مقصد شناخته شده مانند نواحي درياچه­اي انگليس بوده است ( (Roberts and Hall, 2001: 34. در مورد خانه­هاي دوم تعريف واحدي وجود ندارد.  هر مطالعه اي نيز تعريف خاص خود ر ا ارائه مي دهد و از لحاظ روش شناسي هم تعيين آنها بسيار مشكل است. در فرهنگ جغرافيايي انساني در اين مورد چنين آمده است : خانه هاي دوم، خانه هايي است كه توسط خانوارهاي ساكن در نقاط ديگرخريداري و يا به مدت طولاني اجاره مي شوند چنين خانه ها يي معمولاً در نواحي روستايي قرار داشته و براي مقاصد تفريحي استفاده مي شوند و داراي اسامي خانه هاي آخر هفته و خانه هاي تعطيلات نيز هستند. مؤسسه ابداعات اجتماعي در آمريكا نيز خانه­هاي دوم را بدين صورت تعريف مي كند: خانه هاي دوم خانه هايي است كه كمتر از 91 روز در هر سال تقويمي اشغال مي شود (رضواني ،2:1382). موقعيت خانه هاي دوم در اروپا و آمريكاي شمالي حاكي از سه حوزه اصلي اولويت مي باشد: - نواحي روستايي در محدوده دسترسي آسان به مراكز شهري بزرگ؛ - نوار ساحلي؛ - نواحي مرتفع با جذابيت و چشم انداز زيبا ( .(Mathieson and Wall, 1982: 12 وجود خانه هاي دوم در روستاها مسلماً طيفي از اثرات بالقوه مثبت يا منفي را بر جوامع روستايي مي گذارند:   2-6-1- اثرات مثبت - ساختماني قديمي يا زايد ممكن است از طريق نوسازي و تبديل به محل اسكان، عمر دوباره­اي پيدا كند و بدين ترتيب تسهيلات بصري و ساختار فيزيكي نواحي روستايي بهبود مي يابد؛ - مردم محلي ممكن است در نتيجه توسعة خانه هاي دو م، از شغل موقتي يا دائم بهره مند گردند؛ _احتمال صرف بودجه هاي اضافي در مغازه­هاي محلي و براي تسهيلات و خدمات ديگر درمحدوده اقتصاد محلي افزايش مي يابد.(Roberts and Hall, 2001 : 3) 2-6-2- اثرات منفی - توسعه جديد مي تواند اثرات بدي روي لطافت محيطي و بصري در يك ناحيه داشته باشد و موجب ويراني چشم انداز و يا موجب تخريب پوشش گياهي و اشكال طبيعي مي شود. - سطوح چشمگير مالكيت خانه هاي دوم در هر ناحيه روستايي، دسترسي به مسكن يا تهيه مسكن را براي مردم محلي كاهش خواهد داد و اين وضعيت در جايي كه سياستهاي برنامه ريزي، تو سعه مسكوني جديد را محدود مي كند، بدتر مي شود. - تقاضا براي خانه هاي دوم ، هزينه هاي مسكن را افزايش مي دهد و تورم محلي بالا ممكن است از ورود مردم محلي كه قدرت خريد با چنان قيمتي را ندارند به بازار جلوگيري كرده يا آنها را از بازار مسكن بيرون براند. - در چنا ن وضعيتي، به ويژه افراد جوان تر در مي يابند كه قادر به زندگي در آن محل نيستند و به نواحي شهري مهاجرت مي كنند كه اين امر گسيختگي در ساختار اجتماعي نواحي روستايي را به دنبال دارد و اين وضعيت با ويژگيهاي كساني كه وارد محل مي شوند، وخيم تر نيز خواهد شد. البته اين فعاليت­هاي مهاجرتي با عواملي چون سبك زندگي، آرزوي اشتغال و جابجايي نيز انگيزش مي يابند كه اين عوامل ممكن است مهمتر از تأثير خانه هاي دوم باشند. - جريان غريبه هاي سرمايه دارتر و متمول تر به سوي نواحي روستايي مي تواند باعث رنجش و واكنش رفتار منفي محلي گردد (  .(Ibid,  35