یکی از مهمترین دلایل توجه و التفات دولت­ها به گردشگری، اثرات اقتصادی این فعالیت در توسعه و رشد ملی آنها است. گردشگری ضمن ایجاد یک سلسله فعالیت­های جدید درجامعه موجب فعال شدن سایر بخش­های اقتصادی شده و می تواند در موازنه ارزی نیز اثرات سازنده­ای داشته باشد. بخش­های حمل و نقل، مواد غذایی، سوخت و انرژی، صنایع دستی و بخش­های ساختمانی و دیگر موارد، به تبع فعالیت­های گردشگری رونق می گیرند و موجبات اشتغال و توسعه گردشگری را فراهم می آورند. از این رو برخی از کشورها گردشگری را محور اصلی فعالیت­های اقتصادی خود قرار داده و از این طریق به منافع سرشاری دست یافته­اند .

2-3-1-­ گردشگری و اشتغال

گردشگری، فعالیتی خدماتی است که نیاز به تعداد زیادی نیروی انسانی در مقایسه با سایر بخش­ها دارد. نسبت کارکنان این فعالیت در برابر مبالغ سرمایه گذاری شده، بسیار بالا است. به عبارت دیگر گردشگری، فعالیت کار طلب و اشتغال زا است. فعالیت جهانگردی افرادی را با مهارت­های گوناگون به استخدام در می آورد، و یکی از طرق مؤثر برای غلبه بر مشکل بیکاری است (بمانیان و محمودی نژاد، 22:1384) .

منافع اشتغال ناشی از فعالیت گردشگری، متعدد است ، فعالیت گردشگری مشاغل جدیدی را ایجاد می کند و افرادی را با مهارت­های گوناگون، به استخدام درمی آورد، بیشتر مشاغل در صنایع پشتیبانی، خدمات، عمده فروشی، خرده فروشی و تعداد قابل توجهی در حوزۀ سرگرمی و تفریحات می باشند. مشاغل خدماتی در زمینه فعالیت­های مربوط به هتل­ها، متل­ها، پارک­ها، اردوگاه­های گردشگری، کارگاه­های تعمیر اتومبیل و امثال آنها است.

عمده فروشی و خرده فروشی در برگیرنده مشاغلی است، که در فروشگاه­های مواد غذایی، مراکز حمل و نقل و مغازه­های مختلف صنایع دستی ایجاد می گردند. غالباً فصول گردشگری مصادف با تعطیلات جوانان است، و در نتیجه فرصتی برای اشتغال جوانان فراهم می آورد، کشورهای که به منافع حاصل از اشتغال صنعت گردشگری چشم دوخته­اند، باید تجزیه و تحلیل دقیقی از نیروی کار موجود داشته و آموزش­های لازم برای آماده سازی آنان را طراحی کنند تا امکان جذب نیروها به این فعالیت فراهم آید (قادری، 197:1383).

2-3-2-­ گردشگری و درآمد زایی

فعالیت گردشگری موجب جلب مسافران می شود، و این به نوبه خود به معنی درآمد و سود برای سازمان­هایی است که گردشگران در آنها پول خرج می نمایند. کشورها می توانند از طرق مختلف مانند کشاورزی، استخراج معادن و تولید صنعتی درآمد کسب نمایند که هر کدام ازآنها مستلزم وجود امکانات خاص و منابع است. بسیاری از جوامع می توا­نند ازطریق گردشگری کسب درآمد کنند و امکانات لازم برای گردشگری در هر کشوری به گونه­ای خاص فراهم است (بمانیان و محمودی نژاد، 23: 1384).

 مطالعات نشان داده است که هر کشوری می تواند در زمینه­ای خاص، طبقه­ای از دیدار کنندگان را جلب نموده و آنها را مشتریان جذاب خود نماید. دیدار کنندگان موجب درآمد زایی شده و هرگاه مدت اقامت آنها بیش از یک روز باشد درآمدها نیز به همان ترتیب افزایش می یابند. البته بعضی از کالاها و موادی که به گردشگران فروخته می شود، وارداتی است و به طور مستقیم درآمد زایی ایجاد نمی نماید. لیکن پولی که به شکل دستمزد، سود و یا پول کالاها و خدمات محلی، پرداخت می گردد، به جامعه سود می رساند ضمناً درآمد حاصل از گردشگری به نوبه خود باعث ایجاد درآمد بیشتر، گردش پول و نهایتاً رونق اقتصادی در منطقه می گردد (اردستانی، 85:1387).

2-3-3- درآمد مالیاتی و ایجاد امکانات

مهمترین نوع مالیات در بسیاری از جوامع، مالیات بر فروش است. اگر پولی که جهانگردان خرج می کنند زیاد باشد، درآمدهای مالیاتی نیز زیاد خواهد شد. بعضی از جوامع گردشگری را راه حلی به منظور کسب درآمد و سود مورد نیاز برای نگهداری و توسعه امکاناتی از قبیل پارک­ها، مناطق تفریحی و سایر جاذبه­های محلی یافته­اند. اینگونه تسهیلات علاوه بر استفاده گردشگری برای بهره برداری محلی نیز مفید بوده و امکاناتی برای کل مردم منطقه محسوب خواهد شد.

2-3-4- حفظ جاذبه­های گردشگری

توسعه فعالیت گردشگری در هر منطقه به حفظ و نگهداری آثار باستانی و ابنیه تاریخی و جاذبه­های طبیعی نیز منجر خواهد شد. زمانی که مراجع محلی دریافتند که آثار باستانی یا جاذبه­های طبیعی عامل درآمد زایی برای آنان به شمار می آید، در حفظ و مرمت آن می کوشند و از این طریق امکانات و منابع جامعه حفظ و حراست می شود. آگاهی از ارزش آثار تاریخی، علاقه و غرور ملی را در افراد محلی به وجود آورده و تقویت کرده و آن­ها را به صورت پاسداران این منابع در می آورد. در برخی از مناطق مردم به دلیل نداشتن تحلیل­های عمیق و بررسی­های دقیق، موقعیت خود را از جهت گردشگری نا مناسب قلمداد می کنند، در حالیکه حتی یک منطقه کویری و یک کوهستان نیز می تواند واجد جاذبه­هایی برای گروه­های خاص از گردشگران باشد. اگر دولت­ها و مراجع گردشگری، با علاقه و ذهنی خلاق به سرزمین و میحط طبیعی و امکانات تاریخی خود بنگرند مسلماً به جاذبه های بی شماری که به صورت بالقوه موجود است دست یافته­ و خواهند توانست آنها را در معرض استفاده گردشگران قرار دهند.

برنامه­های توسعه گردشگری می تواند جاذبه­ها و قابلیت­های گردشگری را کشف کرده و آن­ها را به صورت منابع سود آور اقتصادی درآورد. برنامه­های فرهنگی نیز در کنار برنامه­های فنی توسعه گردشگری، مردم منطقه را با امکانات موجود آگاه ساخته و آن­ها را برای جذب گردشگران  آماده می سازد. گردشگرانی که از منطقه باز دید می کنند و مهمان نوازی مردم را احساس می کنند، خاطره خوش خود را برای دیگران باز گو کرده و بدین ترتیب منطقه­ای که تا چندی قبل از جهت گردشگری متروک و منزوی بود به صورت قطبی برای گردشگری درآمده و منبع سرشار درآمدی برای مردم وکشور می گردد (چیذزی و دیگران،1384: 20-18).

2-3-5- توسعه صنایع دستی و فعال شدن تولیدات قدیمی

صنایع دستی یکی از عوامل جذاب گردشگران محسوب شده و آنان را به مناطق خاصی جلب می کند. با توسعه اینگونه صنایع که غالباً در همان کشور ایجاده شده، تکنولوژی و مواد اولیه آن نیز در آنجا وجود دارد، می توان به جذب بیشتر گردشگر پرداخت و هم صنعت را در مناطق عمدتاً غیر شهری فعال کرد و از هر سو بهره برد. گردشگری صنایع دستی و محصولات محلی را در فروشگاه­های بزرگ در جوار دیدنی­های تاریخی و طبیعی و یا در فرودگاه­ها، ایستگاه راه آهن و اتوبوس گرد آورده و ضمن آشنا ساختن مسافران و گردشگران با این نوع محصولات، ایجاد درآمد از این طریق را تسهیل نمایند (بمانیان و محمودی نژاد،280:1384).

 2-4- اثرات گردشگری بر نواحی مقصد

یکی از حوزه­های اصلی مورد علاقه برای جغرافیدانان و همچنین دیگر محققان گردشگری، اثرات گردشگری و تفریحات برای جامعه مقصد است (2002:225,Hall and page). روش­های متعددی برای طبقه بندی اثرات گردشگری وجود دارد که یکی از رایجترین روش­های استفاده شده، روشی که ماتیسون و وال استفاده و در آن اثرات گردشگری بر جامعه میزبان، سه دسته اجتماعی، اقتصادی و محیطی تقسیم کرده­اند (Mathison and Wall, 1982: 92  ). با توجه به جذابیت پیامدهای اقتصادی توسعه گردشگری، مطالعات اولیه طی دهه 1960، بیشتر بر آثار مثبت اقتصادی این پدیده متمرکز بوده، اما در دهه 1970 پیامدهای اقتصادی توسعه گردشگری با دید گسترده­تری مورد ارزیابی محققان قرار گرفته است. در این دوره عمدتاٌ رویکرد منفی به توسعه گردشگری حاکم بوده و به طوری که محققان غالباٌ، بر آثار منفی توسعه این فعالیت تاکید می ورزیده­اند. در دهه­های 1980 و 1990 بر اساس صاحبنظرانی مانند چین[1] تأثیرات مثبت و منفی به طور متوازن مد نظر قرار گرفت (کاظمی، 98:1385).

  تاثیر فعالیت گردشگری بر هر مقصد گردشگری به وسیله طیف وسیعی از عوامل گوناگون به شرح زیر تعین می شود

- حجم ورود گردشگران؛

- ساختار اقتصادی میزبان؛

- انواع فعالیت­های گردشگری؛

- تفاوت خصوصیات اجتماعی- فرهنگی میزبان و گردشگران؛

- ظرافت و ضربه پذیری محیط محلی (کوپر و همکاران164:1380).