تعریف جهانگردی
گردشگری معادل فارسی واژه TOURISM در زبان های انگلیسی ، فرانسه و آلمانی است که به صورت مصطلح در زبان فارسی به صورت جهانگردی ترجمه شده است ، که بیشتربه معنی جهان را گشتن و دیدن است و سفرهای داخلی را در بر نمی گیرد و در عوض از لغت عربی سیاح استفاده می شود که به افرادی اطلاق می گردد که با هدف و منظور مشخصي دست به سفر مي زنند مانند ناصر خسرو و سعدي و اين واژه در زبان فارسي تا نيمه قرن بيستم در معناي فوق بكار مي رفت ، تا آنكه واژه جهانگردي جاي آن را گرفت.
ریشه واژه
TOURISMاز اصطلاح TOIRISM یونانی و لاتین گرفته شده
که یکی از معانی آن
« گردش کردن یا گشتن» است و با پسوند ISM یا
«گری » که اشاره به مکتب یا اندیشه فلسفوی ، مذهبی ،سیاسی ، ادبی و غیره دارد و در کل به صورت اسم
مصدر TOURISM یا گردشگری در
آمده است . (مهندسین مشاور پارسوماش ،1388،ص 28)
بنابراین توریسم یعنی مکتبی که پایه فکری آن سیاحت و گردشگری است.( یوسفی ،
1387،ص 19)
برای واژه TOURISM ریشه دیگری نیز ذکر شده است که بر طبق آن اصطلاح توريست از
قرن نوزدهم معمول شد. در آن زمان اشراف زادگان فرانسه مي بايست براي تكميل تحصيلات
و كسب
تجربه هاي لازم زندگي، اقدام به مسافرت مي نمودند. اين جوانان در آن زمان توريست
ناميده مي شدند و بعدها در فرانسه اين اصطلاح در مورد كساني به كار مي رفت كه براي
سرگرمي و وقت گذاراني و گردش به فرانسه سفر مي كردند و بعداً با تعميم بيشتر به
كساني اطلاق مي شد كه اصولاً به اين منظور به سفر
مي رفتند. كم كم كلمه توريست به بعضي زبان هاي ديگر نيز وارد شد و از آن واژه
توريسم به وجود آمد.
مطلب دیگری که در مورد پیدایش واژه توریسم هست که می گوید نخستین بار در سال 1811 در مجله ورزشی اسپورتینگ به کار گرفته شده است و در آن زمان این لغت به معنی مسافرت به منظور تماشای آثار تاریخی و بازدید از مناظر طبیعی برای کسب لذت به کا رمی رفت .( یوسفی ، 1387،ص 19)
از همان زمان توريسم به بعضي از مسافرت ها گفته مي شود كه هدف آنها استراحت ، گردش ، سرگرمي و آشنايي با مردم بود و نه كسب درآمد و اشتغال به كار .
در سال 1925 كميته مخصوص آمار گيري مجمع ملل افراد زير را جهانگرد شناخت :
1 . كساني كه براي تفريح و دلايل شخصي يا مقاصد پزشكي و درماني سفر مي كنند .
2 . كساني كه براي شركت در كنفرانسها ، نمايشگاهها ، مراسم مذهبي ، مسابقات ورزشي و از اين قبيل به كشورهاي ديگر مي روند .
3 . كساني كه به منظور بازار يابي و امور بازرگاني مسافرت مي كنند .
4 . افرادي كه با كشتي مسافرت مي كنند و در بندري در مسير راه تا 24 ساعت اقامت مي نمايند.
در سال 1933 در يكي از نخستين كتبي كه در مورد جهانگردي انتشار يافت، جهانگرد به كسي اطلاق شده است كه دو شرط درباره او مصداق داشته باشد :
اول آنكه از محل اقامت خود براي مدتي كمتر از يكسال دور بوده
و دوم آنكه از محل جديد كسب درآمد ننمايد .
در سال 1936 در كتاب صنعت جهانگردي جهانگرد به عنوان فردي كه با هدف كاري غير از آنچه در موطن خود دارد به كشور ديگر وارد شده و در آنجا بخشي از درآمد خود را هزينه مي كند .
در سال 1937 در كميتة ويژه اي كه جهت بررسي پاره اي از مسائل صنعت توريسم تشكيل گرديد مفهوم توريست به شرح زير تعريف گرديد :
افرادي
كه در يك دوره 24 ساعته يا بيشتر به يك كشور خارجي سفر مي كنند توريست خوانده
مي شوند .
افرادي كه جهت خوشگذراني ، دلايل شخصي يا مسائل بهداشتي به مسافرت مي روند .
افرادي كه براي شركت در كنفرانسها مسافرت مي كنند .
افرادي كه جهت انجام كارهاي بازرگاني مسافرت مي نمايند .
افرادي كه به يك گردش دريايي مي روند. ( شرکت توسعه گردشگری استان ایلام،1388،صص5-7)
در نخستین بیانیه که در سال 1948 از سوی سازمان ملل متحد در زمینه حقوق بشر ارائه شد آمده است : «هر کس حق دارد برای استراحت کردن که فراغت یا تفریح را شامل می گردد ، از تعطیلات با حقوق استفاده نماید .» (مهندسین مشاور پارسوماش ،1388،ص 28)
در سال 1963 كنفرانس جهاني توريسم در شهر رم برگزار گرديد و واژه توريست را به شرح ذيل تعريف نمود :
توريست كسي است كه به طور موقت مسافرت مي كند و در كشور مورد علاقه خود حداقل 24 ساعت اقامت مي نمايد . در ضمن هدف از مسافرت خود را يكي از موارد زير انتخاب مي كند:
استفاده از تعطيلات ، تأمين سلامتي ، مطالعه و تحقيق ، موارد مذهبي و ورزشي ، تجارت و امور بازرگاني ، مسائل خانوادگي ، مأموريت و شركت در كنفرانسها . ( شرکت توسعه گردشگری استان ایلام،1388،ص7)
در سال 1980 بیانیه مانیلا درتوریسم جهانی تصریح نمود که هدف نهایی از توسعه گردشگری عبارتست از «بهبود کیفیت زندگی و خلق بهتر شرایط زندگی برای مردم» .
در بیانیه اوزاکا در سال 1994 به نقش گردشگران به عنوان شرکای حفاظت از محیط زیست و میراث فرهنگی تاکید شده است .
سازمان جهانی جهانگردی (WTO) World Tourism Organization تعریفی عمومی از جهانگردی ارائه نموده است .در این تعریف که طی کنفرانس بین المللی (1991) درباره مسافرت و آمارهای جهانگردی (تعریف و طبقه بندی آن ) به شرح زیر ارائه شده است:
جهانگردی : به علل فردی که به مسافرت می رود و در آن مکان که خارج از محیط زندگی وی است برای مدتی کمتر از یکسال جهت تفریح ،تجارت و دیگر هدف ها اقامت نماید ، گفته می شود .
جهانگرد : به کسی گفته می شود که حداقل یک شب در یک اقامت گاه عمومی یا خصوصی در محل مورد بازدید به سر برد .
گردشگر یک روزه : به گردشگری اطلاق می گرددد که شب را در یک اقامت گاه عمومی یا خصوصی در محل مورد بازدید به سر نمی برد .
بازدید کننده :کسی که محلی غیر از محل زندگی خود به مدتی کمتر از 12ماه مسافرت کند وهدفش از ماندنش کسب درآمد ،در آن محل سفر کرده ، نباشد.
مسافر : کسی که بین دو یا چند مکان سفر کند . (مهندسین مشاور پارسوماش ،1388،ص 29)
وقتي جهانگردان به كشوري وارد مي شوند، الزاماً بايد
هزينه هايي را در آن كشور بپردازند مثل هزينة غذا و هزينة محل اقامت در هتل و
مهمانخانه ها ، هزينة تفريحات ، هزينة حمل ونقل در داخل آن كشور ، هزينة گشت ها و
تورهاي داخلي و همچنين پولي كه بابت خريد سوغاتي و كالاهاي بومي آن كشور و يا بابت
ورود به موزه ها و بناهاي تاريخي وساير وسايل مو رد نياز خود خرج مي كنند . اين
هزينه ها را
جها نگردان با ارزي كه همراه آورده اند مي
پردازند ودرواقع مثل اين است كه خدمات و كالاهاي داخل كشور به كشور جهانگرد صادر
شده باشد . به اين جريان اقتصادي كه از طريق جهانگردي حاصل مي شود « صادرات نامرئي » مي گويند. ( شرکت
توسعه گردشگری استان ایلام،1388،صص10)
منابع کارشناسی ارشد جغرافیا - برنامه ریزی توریسم